تبلیغات
پرسمان نماز - نماز و آیت الله بهجت (ره)
نماز و آیت الله بهجت (ره)
نوشته شده توسط علی عمارلو در ساعت 11:09 ق.ظ

خوشا آنان که دائم در نمازند

نکاتی درباره «نماز» از کلمات قصار آیت الحق محمدتقی بهجت

کرامتی برای مسلمانان

در روایت آمده است:«اَلصَّلاةُ خَیْرُ مَوْضُوعٍ، فَمَنْ شآءَ اسْتَقَلَّ، وَ مَنْ شآءَ اسْتَكْثَرَ؛ نماز، بهترین چیزى است كه [در اسلام] وضع شده است، پس هر كس كه خواست كمتر و یا بیشتر [نماز] بخواند.» (1)

 شاید این كرامتى باشد براى خصوص مسلمان‏ها كه به آن‏ها اجازه داده شده است هر جا و هر وقت كه خواستند بدون هیچ رادع و مانع و حاجز و حاجب و بدون اجازه از هیچ دربان و نگهبان، به حضور خداوند كه پادشاه پادشاهان است بار داده شوند.

البته نمازهاى واجب از جهت وقت محدودیّت زمانى دارند كه باید در اوقات معیّن ادا شوند، ولى در مكان آن محدودیّت و تعیین خاصّى وجود ندارد.


 

بالاترین و رساترین روایت درباره ‏ى نماز

سؤال: كدام روایت در توصیف نماز، بالاتر و بالغ‏ تر است؟

پاسخ: روایت «رزام» در كتاب «فلاح السائل» (2) در اوصاف نماز؛ ولى ما روایت نقد مى ‏خواهیم نه نسیه. هم چنین عبارتِ: «تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَآءِ وَ الْمُنكَر؛ نماز، انسان را از كار زشت و ناپسند باز مى ‏دارد.» (3)

 در قرآن در وصف نماز ذكر شده هم چنین جمله ‏ى:«وَ لَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ؛ و مسلّما یاد خدا بزرگ‏تر است.» در قرآن آمده است. این جمله شاید به این معنا باشد كه: «ذِكْرُاللّه‏ِ فىِ الصَلاةِ أَكْبَرُ مِنْ ذِكْرِهِ فى غَیْرِها؛ یاد خدا در نماز از یاد خدا در غیر آن بالاتر و بزرگ‏تر است.» (4) یا این كه: «الصَّلاةُ فى أَنَّها ذِكْرُاللّه‏ِ أَكْبَرُمِنْ غَیْرِها؛ نماز از لحاظ ذكر خدا بودن از غیر آن بالاتر و بزرگ‏تر است.»

در هر حال، بنده از میان عبارات مرویّه در توصیف و شأن نماز، بالاتر از «الصَّلاةُ مِعْراجُ الْمُؤْمِنِ؛ نماز، معراج و وسیله‏ ى ترقّى و عروج مؤمن است.» (5) ندیده ‏ام...

 

لذّت از نماز، از هر لذّتى بالاتر است     

در روایت است كه رسول اكرم صلّى اللّه علیه وآله وسلّم  فرمود:«حُبِّبَ إِلَىَّ مِنْ دُنْیاكُمْ: أَلطِّیبُ، وَ النِّساءُ، وَ جُعِلَ قُرَّةُ عَیْنِى فِى الصَّلاةِ؛ از دنیاى شما مورد علاقه و محبوب من است: عطر و بوى خوش، زنان، و نور چشم من در نماز قرار داده شده است.» (6)

تمام لذّت ها روحى است و آن چه از لذّات كه در طیب و یا از راه نساء، به صورت حلال تكوینا مطلوب است، بیش از آن و به مراتب بالاتر، در نماز است؛ امّا طفل كم درك را با لذت حجله و عروسى كارى نیست و حجله گاه براى او لذّت ندارد، بلكه براى او حصار و قفس و زندان است و خود او در آن جا زندانى و بى تحرّك است، براى او دویدن و بازى لذت دارد، او دوچرخه و سه چرخه دوست مى دارد و از این لذّت مى برد كه از جایى به جایى در حركت و سیر باشد، بازى در كوچه براى او از حجله و عروسى لذّت بخش تر است.

براى ما هم آبگوشت لذت دارد. براى تریاكى ها و شیره كشها و... كارهایشان از همه چیز ـ چنان كه مدّعى هستند ـ لذیذتر است.

لذّت ها همه روحى است، وگرنه كوه به این عظمت، در جهالتِ از لذتهاى روحى است. در روایت است:«تَنَعَّمُوا بِعِبادَتِى فِى الدُّنْیا، فَإِنَّكُمْ تَتَنَعَّمُونَ بِها فِى الاْآخِرَةِ؛ در دنیا از عبادت من برخوردار شوید و لذّت ببرید، چرا كه در آخرت از آن لذّت خواهید برد.» (7)

 

آیةالله بهجت

از آثار نماز، و عمل بر اساس تقوا

از آیه ى شریفه ى «إِنَّ الصَّلَوةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَآءِ وَ الْمُنكَرِ؛ نماز انسان را از كارهاى زشت و ناپسند باز مى دارد.» (8) استفاده مى شود كه: «لاصَلاةَ لِمَنْ لا یَتَناهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ؛ كسى كه از كارهاى زشت و ناپسند خوددارى نمى كند، واقعا نمازش نماز نیست.» (9)

سؤال: آیا مفاد عكس نقیض آیه ى گذشته را كه بیان فرمودید، از آیه ى «إِنَّمَا یَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِینَ؛ خداوند، تنها از تقواپیشگان مى پذیرد» (10) هم استفاده مى شود؟

جواب: این آیه مى رساند كه تنها عملى مقبول است كه بر اساس تقوا باشد، نه این كه تمام اعمال شخص مُتَّقىِ بما أَنَّهُ مُتّقى مقبول باشد، هر چند بر خلاف تقوا از او صادر گردد.

 

نماز بزرگان و نماز ما

نمازهایى كه ما مى خوانیم با نماز علماى بزرگ شباهت ندارد، نماز آن ها و كیفیّت نیّت و خلوص و حال و حضور آن ها گفتنى و توصیف كردنى نیست.

در صورتى كه آنان در علوم متوغّل بودند، و شبانه روز غرق در مباحث فقه و اصول بودند، به گونه اى كه گویى وقت آن ها مستغرق در درس و بحث و مطالعه است، و خیال مى شد كه براى عبادت و نماز حال و وقت ندارند، ولى با این حال در نماز عجایب و غرایب بودند و نماز آن ها، نماز بود. خدا كند طریقه ى سَلَف صالح خود را عالما و عامِدا در علم و عمل ترك نكنیم!

 

نماز، ملاك قبولى و متبوع تمام اعمال

سؤال: معناى این روایت كه مى ‏فرماید: «إِنَّ كُلَّ شَىْ‏ءٍ مِنْ عَمَلِكَ تَبَعٌ لِصَلاتِكَ؛ به راستى كه تمام اعمالت تابع نمازت مى ‏باشد» (11) چیست؟

جواب: شاید مقصود این باشد كه در روایت دیگر مى ‏فرماید: «إِنْ قُبِلَتْ قُبِلَ ما سِواها، وَ إِنْ رُدَّتْ رُدَّ ما سِواها؛ اگر نماز پذیرفته شود، سایر اعمال نیز مورد پذیرش قرار مى ‏گیرد؛ و اگر پذیرفته نشود، سایر اعمال نیز مورد قبول قرار نمى‏ گیرد.» (12)

 

عشق به نماز

آقا شیخ على زاهد رحمه ‏اللّه‏ به دیدن رفیقش رفت، او در حجره نبود، ایشان انتظار او را كشید و برنگشت، همان‏جا در ایوان جلوى حجره مشغول نماز شد.

هم چنین هنگامى كه ایشان براى فاتحه خوانى و مجالس ترحیم به مساجد مى ‏رفت، اول نماز تحیّت مى ‏خواند، بعد براى فاتحه مى ‏نشست.

نافله‏ ى راتبه ( نوافل نمازهاى یومیّه) را هم هنگام رفتن براى اقامه ‏ى نماز جماعت در راه، در كوچه و بازار مى‏ خواند و ركوع و سجود را با اشاره انجام مى ‏داد. اگر مقصود ایشان حتّى جز تعلیم به دیگران هم نبود، كافى بود.

 

ایت الله العظمی بهجت

اگر نماز شب نخوانى...!

آقا سیّدجمال گلپایگانى رحمه اللّه به آقازاده ى خود مى فرمود: «اگر نماز شب نخوانى، عاقّت مى كنم!» پسر ایشان خیلى ناراحت مى شود و مى گوید: «براى ترك مستحب چرا عاقّم مى كنى؟» ایشان مى فرماید: «منظورم این است كه تا مى توانى نماز شب را ترك نكنى.»

براى ترك مستحّب فرزندش را عاقّ مى كند. در حقیقت با این كار آتیه ى فرزندش را تأمین مى كرده است، زیرا هر راهى جز آن، چه مال و چه زمین و ملك و چه گوسفند و دام و... فناپذیر است.

 

مرحوم شیخ مرتضى (13) در مدرسه، شب ها بیدار مى شد، و شب هاى ماه رمضان چند ساعت مشغول خواندن قرآن مى شد و دورِ مدرسه راه مى رفت و با صداى خوش، قرآن و اشعار مثنوى و بابا طاهر را با گریه و زارى مى خواند، و روز كه مى شد، گوشه اى مشغول تدریس مى شد. و هنگامى كه درس نمى گفت، ساكت مى نشست به گونه اى كه گویا آن شخص دیشبى نیست.

 

آقا سیّد محمّد باقرشفتى رحمه اللّه كه به دست خود حدود جارى مى كرد، شب ها مثل كسانى كه عقل خود را از دست داده باشند، به گریه و زارى و حركت هاى عجیب مشغول مى شد و روز كه مى شد عبا و قبا مى پوشید، به گونه اى كه گویا آن كسى كه شب با آن حال تضرّع و زارى مى كرد، نیست.

 

تذکر:

ترجمه آیات و روایات را اغلب خود آیت الله بهجت نگفته اند؛ اما برای نظم بیشتر ترجمه آیات و روایات مطابق آن چه در سایت معظم له آمده است در کنار آیه یا روایت مربوطه قرار گرفته است.

 

پی نوشت ها:

(1) بحارالانوار، ج 79، ص 308؛ مستدرك الوسائل، ج 3، ص 43 و 47

(2) فلاح السّائل، ص 23؛ مستدرك الوسائل، ج 4، ص 91؛ بحارالانوار، ج 47، ص 185؛ ج 81، ص 250

(3) سوره‏ ى عنكبوت، آیه ‏ى 45

(4) مستدرك الوسائل، ج 3، ص 80؛ بحارالانوار، ج 79؛ ص 206

(5) بحارالانوار، ج 79، ص 247 و 303؛ و ج 81، ص 355، بیان مرحوم مجلسى رحمه ‏اللّه

(6) وسائل الشیعة، ج 1، ص 442، ج 2، ص 144؛ بحار الانوار، ج 73، ص 141؛ ج 79، ص 211؛ خصال، ج 1، ص165؛ نیز ر.ك: مسند احمد، ج 3، ص 128، 199، 285 و...

(7) اصول كافى، ج 2، ص 83؛ وسائل الشیعة، ج 1، ص 83؛ بحار الانوار، ج 8، ص 155؛ ج 67، ص 253

(8) سوره ى عنكبوت، آیه ى 45.

(9) مشابه: مستدرك الوسائل، ج 4، ص 114؛ بحارالانوار، ج 67، ص 293؛ ج 81، ص 263

(10) سوره ى مائده، آیه ى 27

(11) نهج البلاغه، ص 383، وسائل الشیعة، ج 4، ص 161؛ بحارالانوار، ج 33، ص 581؛ ج 74، ص 392؛ ج 80، ص 14

(12) فلاح السائل، ص 127؛ امالى صدوق، ص 641، بحارالانوار، ج 10، ص 393

(13) مقصود، مرحوم شیخ مرتضى طالقانى رحمه اللّه (1274 ـ 1363)، مشهور و معروف در نجف است، كه در مدرسه آقا سیّد محمّد كاظم یزدى رحمه اللّه حجره داشته و تا آخر عمر ازدواج نكرد و حدود 90 سال عمر نمود.


منبع: پایگاه اطلاع رسانی آیت الله بهجت


»
 
.
. ..
..
 

شارژ ایرانسل

فال حافظ